Tin cựu Tổng Thống Clinton suýt bị

"heart attack" khiến cả nước Mỹ quan

mạch tim cho ông Clinton đã diễn ra

suôn sẻ.

disease), kẻ thù số một của người dân

Mỹ, giết người nhiều nhất, gây ra

năm riêng cho bệnh này lên đến 8 tỉ mỹ

kim.

Chúng ta biết, con tim tối quan trọng,

bơm máu đi nuôi mọi bộ ph?n cơ thể.

Nhưng chính tim cũng cần máu nuôi,

xem giết người hàng loạt này? Đầu tiên,

lòng một hay nhiều động mạch dẫn máu

Chỗ tổn thương là một nơi tốt để các chất

mỡ, cùng các tế bào tiểu cầu (platelet)

luôn luôn có sẵn trong máu bám vào. Sự

kiện này lại gây nhiều phản ứng liên

tiếp, làm hư hoại thêm chỗ tổn thương,

chỗ này càng lúc càng dầy thêm. Lòng

nuôi trầm trọng, một phần tim sẽ hư hoại

cấp tính (gọi nôm na "heart attack").

Nếu 40% tim hư hoại vì thiếu máu nuôi,

ta khó hy vọng sống sót.

Cholesterol Education Program), người

có những yếu tố nguy hại sau dễ mang

bệnh hơn người khác:

1. Lượng mỡ cholesterol xấu (LDL)

trong máu cao:

Cholesterol giữ vai trò quan trọng

trong sự cấu tạo và biến dưỡng nhiều

chất căn bản của. Bình thường,

cholesterol tổng cộng (total cholesterol)

dưới 200 mg/dl.

Cholesterol tổng cộng chia làm 2 loại

chính: Low density lipoprotein (viết tắt

LDL) và High density lipoprotein (viết

tắt HDL). LDL là loại cholesterol xấu,

mạch tim. LDL càng cao càng nguy

hiểm. Dùng các phương pháp chữa trị

cần) làm giảm cholesterol tổng cộng và

cholesterol xấu sẽ làm giảm nguy cơ bị

2. Lượng mỡ Cholesterol tốt (HDL)

thấp hơn bình thường:

Ngược lại, HDL, người bạn tốt, là xe

chuyên chở các chất cholesterol xấu từ

các cơ quan trong cơ thể về thải ở gan.

Cholesterol tốt càng cao, càng tốt. Bình

thường, cholesterol tốt cần trên 40 mg/dl.

Cholesterol tốt nếu dưới 40 mg/dl sẽ dễ

khiến chúng ta bị bệnh hẹp tắc động

cao lượng cholesterol tốt trong máu.

Chương Trình Giáo Dục Quốc Gia về

tổng cộng (total cholesterol) và

cholesterol tốt (HDL) nên bắt đầu được

Đàn ông trên 45 tuổi và phụ nữ trên

55 tuổi dễ mang bệnh hơn lúc còn trẻ.

tử trước tuổi 65.

5. Thuốc lá:

bệnh hẹp tắc động mạch tim không còn

nghi ngờ gì nữa. Chắc chắn người hút

thuốc lá sẽ dễ mang bệnh hơn người

không hút.

6. Cao áp huyết:

Bệnh cao áp huyết (áp huyết 140/90

trở lên) là một yếu tố nguy hại rất mạnh

đó có bệnh hẹp tắc động mạch tim và tai

biến mạch máu não (stroke).

huyết, làm hạ cholesterol tốt, tạo thêm

các yếu tố nguy hại khác.

Ngoài ra, sự béo mập, ăn không ngồi

tim gây nhiều hội chứng khác nhau.

Bệnh có thể yên lặng, nằm vùng, không

gây triệu chứng gì cả, rồi đùng một cái,

gây "heart attack" (trong tiếng Việt, có

người gọi "cơn kích tim"), hoặc chết bất

mạch tim quan trọng thình lình tắc nghẽn

hoàn toàn.

Nhưng thường hơn, bệnh gây những

đau khi người bệnh hoạt động mạnh.

Cái đau như có vật nặng đè trên ngực

hay như có vòng đai siết quanh ngực,

làm người bệnh ngưng làm việc, vận

thể lan lên vùng cổ, hoặc sang vai và tay

trái. Người bị "angina" có thể cảm thấy

khó thở, buồn nôn hay chóng mặt lúc

phút. (Đau ngực chỉ nhói lên trong vòng

vài giây hoặc ngược lại, ê ẩm, kéo dài

liên tiếp vài ngày thường không phải là

Cái đau dữ dội, kéo dài (30 phút trở

lên), làm toát mồ hôi, có khi ngất xỉu, ói

mửa. Sự chữa trị trong trường hợp này tất

nhiên khẩn cấp.

bệnh kể, sự thăm khám và các trắc

nghiệm. Cũng như mọi tật bệnh khác,

bệnh sử do chính người bệnh kể cho bác

sĩ nghe bao giờ cũng là phần quan trọng

nhất, vì nhiều khi, chỉ cần dựa vào lời kể

quan có thể gây đau (thành ngực, tim,

phổi, thực quản, dạ dày, túi mật, ...).

chứng đau ngực của mình rành rẽ.

Khi kể bệnh cho bác sĩ nghe, bạn

nhớ kể theo thứ tự thời gian, dùng con số

bị đau ngực như vậy đã bao lâu: mới vài

ngày qua, một tuần qua, vài tháng quan,

(how often): mấy lần mỗi ngày, hay mấy

lần một tuần? hay chỉ thỉnh thoảng vài

3. Cơn đau kéo dài bao lâu (how

long does it last): mỗi khi xảy ra, cơn

đau kéo dài bao lâu (chi tiết này rất

quan trọng): vài giây, vài phút, vài tiếng,

cả ngày, liên tiếp vài ngày?

nào (in what circumstance does it occur):

ngày hay đêm? lúc đang hoạt động, vận

? giữa ngực? ở bên trái? ở bên phải? đau

lan lên cổ? lên vai? xuống bụng?...

o0o

đá đè, hay như có vòng đai xiết quanh

ngực?

8. Khi bị đau, bạn làm gì cho bớt đau

(what do you do to get relief): bạn phải

ngồi hoặc nằm nghỉ, hay vẫn có thể tiếp

tục làm việc? Thường thường, khi bị đau,

bạn có thử dùng thuốc gì ở nhà để chữa

kết quả ra sao?

Thêm vào đấy, bạn cũng nên cho

bác sĩ biết bạn có hút thuốc lá hay

cao cholesterol trong máu? Và bố

mẹ, anh em ruột có ai bị bệnh hẹp tắc

không (đàn ông trước tuổi 55, đàn bà

trước tuổi 65). Không nên dùng chữ "đau

tim” để diễn tả, vì chữ này mơ hồ, không

cho người bác sĩ dữ kiện chính xác.

bác sĩ xem. Thuốc men bạn đang dùng

cũng là những người bạn rất tốt giúp bác

sĩ sẽ chuyển sự định bệnh và chữa trị

sang một hướng khác thích ứng hơn.

do bị bệnh dội ngược bao tử-thực quản

(gastro-esophageal reflux: một bệnh

này, hoặc được gửi đi chụp phim thực

quản và bao tử.

Sau kể bệnh và thăm khám, nhất là

nếu bạn là người kể bệnh có duyên,

bạn nhiều phần là do bệnh hẹp tắc động

mạch tim, a, có nhiều thứ phải làm để

ra sao.

Trong những trường hợp mù mờ,

chưa rõ trắng đen, bác sĩ có thể sẽ gởi

bạn sang bác sĩ tim để làm trắc nghiệm

Có những trường hợp Treadmill cũng

chẳng cho biết gì hơn, và bạn cứ than

đau ngực, bác sĩ tim đem bạn vào nhà

thương, cho bạn chụp hình các động

tắc, mức độ hẹp, tắc nhiều ít.

Có khi sau bao vất vả, và không

phải là không nguy hiểm, phim chụp

ngực của bạn là do một nguyên nhân

khác, hiển nhiên ngay từ đầu, nếu bệnh

sử được lấy kỹ. Chỉ vì bạn kể bệnh

không được rành rẽ, hoặc thường hơn,...

bác sĩ đã không hỏi bệnh kỹ. Có khi

cũng do người bệnh Việt không rành

tiếng Mỹ, bác sĩ lại không biết nói tiếng

Việt, ông nói gà bà hiểu vịt, qua thông

dịch cũng không hiểu nhau thêm bao

nhiêu. Thế nên mới đưa đến bao những

tìm hiểu rắc rối, và... tốn kém (tiền của

Medi-Cal hay bảo hiểm thì cũng là tiền).

Bệnh sử bao giờ cũng là phần quan

trọng nhất trong tiến trình định bệnh.

Chữa trị

Sự chữa trị gồm nhiều mặt. Người

bệnh được giải thích rõ ràng về bệnh

trạng của mình để họ yên tâm: nhiều

vẫn vui sống và hoạt động bình thường.

Các yếu tố nguy hại làm các động

mạch tim ngày càng hẹp tắc thêm cần

phải được loại trừ, chữa trị. Thí dụ: nên

bỏ thuốc lá, xuống cân nếu béo mập,

chữa trị cao áp-huyết, tiểu đường nếu có,

v.v..

Cũng cần chữa những bệnh khiến tim

phải gắng sức làm việc (như bệnh thiếu

máu, bệnh cường tuyến giáp trạng, ...).

Công việc hàng ngày cần được điều

bệnh làm việc: các công việc có khi phải

làm với một tốc độ chậm hơn. Đặc biệt,

dễ gây xúc động mạnh, vì sự giận dữ,

bực bội hay phiền muộn làm tim đập

nhanh hơn và tiêu thụ dưỡng khí nhiều

hơn.

hay cả hai mục đích: làm giảm nhu cầu

sử dụng dưỡng khí của tim hay làm các

thuốc được dùng là một thuốc rất phổ

thông: thuốc Nitroglycerin ngậm dưới

đến một mức độ khá nặng, và sự chữa trị

bằng thuốc không còn nhiều hiệu quả,

bằng giải phẫu, thay các động mạch đã

bị tắc bằng các tĩnh mạch lấy từ dưới

chân lên. Giải phẫu này có tên coronary

bypass surgery. Trong một số trường hợp

mạch đã bị tắc, một trong những cách

chữa trị mới là dùng một ống thông đặc

biệt, đưa vào lòng động mạch bị bệnh và

nông dần chỗ bị hẹp cho rộng ra.

Cách phòng ngừa bệnh hẹp tắc động

mạch tim (coronary artery disease) gồm

việc tìm ra những yếu tố nguy hại có thể

sửa chữa, và triệt để loại trừ, trị chúng.

Tránh béo mập, vận động thường xuyên

cũng rất tốt.

Tin cựu Tổng Thống Clinton suýt bị

"heart attack" khiến mọi người quan tâm

Bác sĩ Nguyễn Văn Ðức