Thơ Tám Chữ

Thơ tám chữ phát sinh từ thập niên 30-40 trong phong trào thơ mới tiền chiến. Tiêu biểu là các bài thơ của Hồ Dzếnh và Xuân Diệu .

 

Cách làm thơ tám chữ Có ngươì hỏi cách làm thơ tám chữ Xin trả lời dễ lắm chứ ai ơi Nghĩ làm sao thì cứ viết nên lời Vì vần điệu không bó như thơ khác Cốt là nghe êm êm theo tiếng nhạc Mỗi một vần chỉ phải một lần thôi Hết hai câu lại được đổi âm rôì Bằng bằng hết lại đến phiên trắc trắc Cần âm điệu nghe sao đừng khúc mắc Đừng cho 5,6 chữ một âm đều Nên đổi thay bằng trắc thật là kêu Không nhất thiết câu đâù tiên phải trắc Vần thứ nhất câu 2 & 3 bắt cặp Rôì 4 & 5, 6 & 7 tiếp tục đi Câu cuôí cùng cũng chẳng bó buộc gì Vì chấm dứt mà không cần vần tiếp Thơ có hay còn nhờ ngôn ngữ đẹp Như bài này con cóc phải cười thôi Viết lông bông đùa một chút cho vui Để cho biết đó là thơ tám chữ À quên chứ, vần bằng còn hai thứ Hoặc dâú huyền hay không dâú đó nghe Trong hai câu liên tiếp phải đổi bè Huyền câu trước thì câu sau không dấu Pham Doanh

Đại cương về các thể thơ thường gặp Ðường Luật Lục Bát Song Thất Lục Bát Haiku Thơ Tám Chữ Thất Ngôn Ðộc Thanh Hát Nói & Các Thể 4468, 4477

Về vần luật thì thơ tám chữ thường làm theo lối liên vận hoặc cách vận.

Liên vận dễ làm hơn vì cứ hai câu lại đổi một vần. Câu đầu bình thường không bắt vần, chỉ để dẫn vào bài, từ câu hai trở đi mới cặp vần, cứ hai câu bà(ng rồi đến hai câu trắc. Cách chia thành từng đoạn 4 câu trong thể liên vận chỉ là hình thức vì câu đầu đoạn sau vẫn cần vần với câu cuối đoạn trước


Thơ tám chữ liên vận (bài của Hoài Nhân có 4 câu lục bát mở đầu)


hình như

hình như có một nỗi buồn
cứ theo ta mãi, vương vương bên trời
bây giờ ngồi ngắm mưa rơi
người ơi, xin hãy giữ đời cho nhau

***

tình thư cũ giữ làm gì em nhỉ
biết tìm đâu những kỷ niệm hôm nào
đôi tay gầy níu kéo những vì sao
tuy vẫn biết không thể nào bắt được

tà áo trắng, tà áo dài tha thướt
không bao giờ anh quên được đâu em
ở bên nay khi vũ trụ lên đèn
anh đếm bước giữa đêm buồn phố thị

chiếc áo trắng đâu mất rồi em nhỉ
đứng đợi hoài mà chỉ thấy lá rơi
mây lang lang cũng dừng bước, mỉm cười
- chờ ai đó .. về thôi ... người khách lạ

chiếc áo trắng bây chừ xa, xa qúa
em có còn nhặt lá những chiều thu
đi lang thang trong buổi sáng sương mù
trời Dalat vẫn buồn như thuở đó ?

ở bên ấy có khi nào em nhớ
những ngày vui, hai đứa bước bên nhau
anh bây giờ ... có còn lại gì đâu
chiều xứ lạ, bước mau trên lối vắng ...

Hoài Nhân

____________________________________________

Bóng nhạn cuối chân đèo

Ôi giấc ngủ hoang vu làm mệt quá
Vời vợi em, bóng nhạn cuối chân đèo
Ta bám trên từng mỏm đá cheo leo
Ta với hụt, bàn tay đầy mộng mị
Rơi hun hút trong khoảng không kinh dị
Ta cong người ôm lấy vạn vì sao
Em ở đâu ? chẳng thấy một câu nào
Có tìm mãi, có gọi hoài cũng thế
Người yêu hỡi, tên em lời kinh kệ
Ê a hòa trong điệp khúc ru hời
Ta bật cười, ta cắn chảy máu môi
Ta mở mắt, vẫn chỉ là đêm tối
Con thuyền vỡ lênh đênh ngàn bão nổi
Một kiếp người nào háo mãi luân lưu
Dù lang thang linh hồn vẫn lao tù
Trong khắc khoải, trong cơn mê đày đọa
Ôi giấc ngủ hoang vu làm mệt quá
Vời vợi em, bóng nhạn cuối chân đèo
.....

Pham Doanh





Thơ cách vận tám chữ đòi hỏi câu lẻ vần với câu lẻ và câu chẳn vần với câu chẳn. Như vậy một đoạn 4 câu cần hai vần, nhưng ngược lại các đoạn không cần nối vần với nhau .


sáng hôm nay , tiếng chuông nào báo thức
ta giật mình, bật dậy , chực ra đi
lòng cứ tưởng sương, nắng nào thúc giục
thì ra mưa đang gõ, rất thầm thì

đã lâu lắm, ta không ra khỏi nhà
kể từ lúc em đi , vắng, vườn hoa
con mèo nhỏ còn ưu tư nhớ bạn
huống hồ chi, trống rỗng, trải trong ta

đêm hôm qua, trằn trọc cơn baõ cũ
sáng hôm nay , thấy mưa trước sân nhà
mưa này sao trông giống con nước lũ
xô đẩy hồn người vào cuộc phong ba

sáng hôm nay, cơn mưa nào cào xướt
dậy , ra sân, ngồi, nhớ hết mưa xưa
ký ức nào, ôm nỗi buồn khóc mướt
ôi, giọt mưa, sao cứ mãi cợt đùa

vào ra một mình, thở dài thườn thượt
chiếc ghế em ngồi, đong đưa nỗi sầu
ngày và tháng, dường, trôi mau phía trước
ta dường như, trôi ngược lại về sau

cây chanh kiểng , mang về, bỏ nằm góc
( bảo rằng, ngó chừng ta, kẻ vô tình )
em đâu biết, chanh cũng nghìn giọt lệ
cũng như người, khô lệ , chết, lặng thinh

ta đứng đó, buổi sáng nhìn mỉm cười
chờ em đến, như ngày đợi lâu, đêm
ngày với đêm, vô tình chơi cut' bắt
em nỡ lòng, quanh quẩn, giỡn, trong tim

em khong đến, làm sao ta biết được
đời sống này, hạnh phúc có hay khong ?
mưa đã đến, cọng cỏ xanh mọng nước
riêng trời ta, mây xám vẫn mênh mông

Nnguong



Một biến dạng của thơ tám chữ cách vận là trong 1 đoạn 4 câu chỉ cần câu 4 vần với câu 2; còn hai câu lẻ mang vần trắc là đủ.

Về âm điệu thì phổ thông nhất là nhịp 3,2,3 hay 3,3,2. Vì thế có khi trong thơ tám chữ, một câu được ngắt thành hai như


Cảm ơn anh

Cảm ơn anh
Đã làm em xúc động
Cánh thiệp xinh
Với dòng chữ ân tình
Tháng ngày qua
Tình ngỡ chẳng hồi sinh
Nay bất chợt
Mi em tràn nước mắt ....
Cảm ơn anh
Chữ vợ ngoan anh tặng
Chữ mẹ hiền
Anh âu yếm trao ban
Đã từ lâu
Em luôn thấy bẽ bàng
Không đón nhận
Lời yêu thương ai cả
Để hôm nay
Ngày lễ ca tụng mẹ
Cánh thiệp mừng
Anh ưu ái trao em
Dẫu trước anh
Người ta tặng lời khen
Đầy hoa mỹ
Với bó hồng trong trắng
Nhưng cũng vẫn
Không bằng lời anh tặng
Chữ vợ hiền
Em ao ước bao ngày
Mong từ đây
Bao sóng gió qua đi
Đời sẽ sáng
Khi gia đình êm ấm .....

Uyenvy