LTS : Xin chào mừng Hàn
Lâm NGUYỄN-PHÚ-THỨ, học giả đã tham dự VBQT <PLUME de LUNE>
ngày 25 và 26 tháng 11 năm 2006 tại L’Atrium – Tassin la Demi-Lune thuộc
Rhône-Alpes Pháp Quốc với 50 nhà văn và các nhà xuất bản đến từ các quốc
gia thuộc Pháp thoại trong Âu Châu, Phi Châu, Montréal, Québec (Canada),
đặc biệt Việt Nam chỉ có Hàn Lâm NGUYỄN-PHÚ-THỨ được mời tham dự.
Nhân
dịp này, tác phẩm 4000 TỪ NGỮ THỰC HÀNH 2 viết 4 ngôn ngữ :
Anh, Pháp, Việt và Hoa Ngữ, gồm gần 700 trang với 6 Chương và
Chương Phụ Lục, được giới thiệu cùng tác giả như sau :
|
Depuis plus de 20 ans qu'il
vit en France, nationalité Français,
Pr
NGUYEN PHU
THU
n'a pas chômé.
Ce professeur Vietnamien a en effet
signé une dizaine d'ouvrages, tant à
vocation scientifique que linguistique.
Mais, il est l'auteur de 6 livres qui
seraient très utiles dans le cadre de
francophonie :
|
 |
1.- Comment vivre en France et connaître la langue
française ( Tim Hiểu Đời Sống và Ngôn Ngữ Pháp).
2.-
Vocabulaire Pratique (Ngữ Vựng Thực Hành)
3.-
Ordinateur Pratique 1 -2 - 3 (Điện Toán Thực Hành 1-2-3)
4.- 4000 Mots Pratiques 1 (4000 T ừ Ngữ Thực
Hành 1).
5.- 4000 Mots Pratiques 2 (4000 T ừ Ngữ Thực Hành 2 (2006)
....
Được biết, nhờ những tác
phẩm kể trên viết song ngữ Việt Pháp và các ngôn ngữ khác, cho nên Giáo Sư
NGUYỄN-PHÚ-THỨ đã được Thủ Tướng Chánh Phủ trao tặng huy
chương Giáo Dục cao quý : Chevalier dans l'Ordre des Palmes Académiques
(Đệ Ngũ Đẳng Hàn Lâm) vào ngày 10-10-2003 và được mời vào
Association des membres de l’ordre des Palmes Académiques Paris - France,
cho nên Giáo Sư mới lấy bút hiệu Hàn Lâm.
Hơn nữa, Hàn Lâm
NGUYỄN-PHÚ-THỨ còn viết những tác phẩm giá trị như sau : Tìm Hiểu T
ử Vi Đẩu Số Và Địa Lý - Tìm Hiểu Lăng Mộ, Đình Và Trường Học Có Tên Các
Danh Nhân Việt Nam Trong Hậu Bán Thế Kỷ 19 - Tìm Hiểu Vua Bảo Đại - Tìm
Hiểu Việc Đời Đã Qua 1 & 2 ...
Mặc dù vậy, Giáo sư Hàn
Lâm NGUYỄN-PHÚ-THỨ, học giả đáng kính, không biết mỏi mệt và
ngừng nghỉ, mà lại có ý định viết thêm tác phẩm mới : Tử Vi Đẩu Số &
Địa Lý Thực Hành (sẽ ra mắt năm 2007) và còn gởi đến chúng tôi các bài
Tết năm Đinh Hợi 2007, xin kinh mời quý độc giả xem dưới
đây :
MỪNG XUÂN NHỚ TẾT NĂM
XƯA
Hàn
Lâm Nguyễn Phú Thứ
Mừng
Đông đất khách nhớ Xuân sang,
Kính
chúc mọi nhà được bình an,
Nợ
nước tình nhà nhân lễ Tết,
Đem lại an lạc cho dân gian.
Tôi nhớ phần đông gia đình Việt Nam đều sống bằng nghề nông, nhứt là ở
miền Tây Nam Phần Việt Nam, cho nên sau vụ lúa chánh xong vào khoảng giữa
tháng 11 âm lịch hoặc trễ lắm là rằm tháng chạp, kế đến lo trồng hoa màu
phụ như : Khoai, bắp, đậu.v.v. cho nên trong dân gian có câu :
Tháng chạp là tháng trồng khoai,
Tháng giêng trồng đậu,
Tháng hai trồng cà,
Tháng ba cày vỡ rung ra,
Tháng tư làm mạ, mưa sa đầy đồng...
Quả đúng vậy, quý bà con nhà nông chúng ta ngày xưa, làm việc tùy theo
từng mùa, từng tiết, cho nên thường phân chia một năm có bốn mùa rất giản
dị chia đều nhau, mỗi mùa có 3 tháng tính theo âm lịch như sau :
-
Mùa Xuân bắt đầu mùng một Tết tháng giêng cho đến cuối tháng ba.
-
Mùa Hạ từ đầu tháng tư cho đến cuối tháng sáu.
-
Mùa Thu từ đầu tháng bảy cho đến cuối tháng chín.
-
Mùa Đông từ đầu tháng mười cho đến cuối tháng chạp.
Trong khi đó, đất nước chúng ta thời tiết ở miền Nam không rõ ràng như
miền Bắc, mặc dù vậy, cũng tính từng mùa theo năm dương lịch như sau :
-
Mùa Xuân bắt đầu lập Xuân là ngày 5 tháng 2 đến ngày 6 tháng 5, giữa mùa
Xuân có ngày 21 tháng 3 thì đêm và ngày bằng nhau.
Đó là ngày Xuân phân.
-
Mùa Hạ bắt đầu lập lập Hạ là ngày 6 tháng 5 đến ngày 8 tháng 8, giữa mùa
Hạ có ngày 22 tháng 6 là ngày dài nhứt trong năm. Đó là ngày Hạ Chí.
-
Mùa Thu băt đầu lập Thu là ngày 8 tháng 8 đến ngày 8 tháng 11, giữa mùa
Thu có ngày 23 tháng 9 thì đêm và ngày bằng nhau. Đó là ngày Thu Phân.
Đối
với mùa Thu, ở các nước Âu Châu những chiếc lá thường đổi màu vàng, rồi từ
từ rơi rụng trông rất đẹp, tuy nhiên, nếu chúng ta có dịp đến nước Gia Nã
Đại (Canada) vào mùa này, thì sẽ thấy cái màu đỏ thẩm của lá toàn thân
cây, tạo thành một vùng tuyệt đẹp hơn hẳn Âu Châu.
-
Mùa Đông bắt đầu lập Đông là ngày 8 tháng 11 đến ngày 5 tháng 2, giữa mùa
Đông có ngày 22 tháng 12 là ngày ngắn nhứt trong năm. Đó là ngày Đông Chí.
Ở
nước Pháp, một năm cũng có bốn mùa như nước Việt Nam chúng ta, được phân
chia trong năm 2006 như sau :
-
Mùa Xuân bắt đầu ngày thứ hai 20-03 đến 20-06.
-
Mùa Hạ bắt đầu ngày thứ tư 21-06 đến 22-09.
-
Mùa Thu bắt đầu ngày thứ bảy 23-09 đến 21-12.
-
Mùa Đông bắt đầu ngày thứ sáu 22-12 đến 19-03-2007
Trở lại, Phong Tục Lễ Tết Nguyên Đán, chúng ta biết chữ
Tết là do chữ Tiết mà ra, tức thời tiết, còn Nguyên Đán tức là bắt đầu
năm mới. Hằng năm, cứ 4 mùa luân chuyển trong năm, hết Xuân đến Hạ rồi Thu
và sang Đông, cho nên cứ hết mùa Đông thì bắt đầu đón mùa Xuân năm mới và
có một con vật trong Thập Nhị Địa cầm tinh khác nối tiếp, ví như năm
Bính Tuất bắt đầu 24 giờ đêm giao thừa thứ bày 28-01-2006 rạng ngày
chủ nhựt 29-01-2006, để cầm tinh đến 24 giờ ngày 16-02-2007 chấm dứt, thì
đến năm Đinh Hợi được bàn giao, bắt đầu 24 giờ đêm giao thừa thứ
sáu ngày 16-02-2007 rạng ngày thứ bày 17-02-2007, để cầm tinh đến 24 giờ
ngày thứ tư 06-02-2008.
Khi
nói đến Tết, thường quý bà con đồng hương mình lo từ sau vụ lúa mùa, tức
khoảng giữa tháng chạp, bắt đầu lo xay lúa, xay nếp để chuẩn bị tráng
bánh, bánh tráng thì tráng ban ngày, nào bánh tráng trắng hay ngọt có
rắc mè để nướng hay ăn sống, bánh tráng mỏng để gói chả giò, làm bánh
cuốn... bánh tráng làm bằng bột gạo, thông thường vào khoảng mùng mười,
mười một tháng chạp thì bắt đầu làm. Còn ban đêm, thì quết bánh phồng liên
hồi, tạo âm thanh vui nhộn, vì nhà này làm dần công nhà kia, bánh phồng
làm bằng nếp. Ngoài ra, các bà nội trợ cũng bắt đầu chọn ngày để làm dưa
cải, dưa kiệu, cà rốt, củ cải... để cho kịp chua ăn Tết, cũng như còn phải
mua sắm quần áo mới cho cả nhà từ mấy tháng trước. Nhà nào có trồng những
cây mai trước nhà, cũng chuẩn bị lặt lá mai từ hôm rằm tháng chạp, để nó
nở đúng vào dịp Tết, gia đình tôi, Ông Bà nội và song thân tôi có trồng
những loại huỳnh mai 5 cánh, bạch mai rồi tứ quý... cho nên vào dịp Tết
chúng nó đua nhau nở rộ, các màu vàng, đỏ trắng rất đẹp mắt.
Chiều 23 tháng chạp âm lịch hằng năm, mỗi nhà thường tổ chức lễ tiễn đưa
ông bà Táo về chầu trời, để tấu trình mọi việc dưới trần gian cũng như
việc trong nhà, ông bà Táo cũng được chủ nhà mua sắm quần áo mới, với con
cá chép sống (thông thường mua những loại cá làm bằng giấy do người Hoa
làm bán, không biết phong tục này đã có tự bao giờ. Nếu quý bà con đồng
hương muốn tìm hiểu thêm Táo Công Một Bà Hai Ông, xin đọc quyển Thượng từ
trang 83 đến 84 trong tác phẩm Tìm Hiểu Tử Vi Đẩu Số Và Địa Lý của Nguyễn
Phú Thứ).
Khoảng các ngày 24, 25, 26 Tết, thường các đàn ông con trai làm việc lu
bù, nào sơn phết nhà cửa, hàng rào, cửa ngõ, đánh bóng những bộ lư hương
bằng đồng, dọn dẹp trang hoàng tủ thờ... Tất cả phải làm thật mới để đón
mừng Xuân Tết đến, nhà nào có đất ruộng, thì lo tát đìa bắt cá ăn Tết.
Hằng năm, ông bà nội và ba má tôi sau khi chọn một cặp cá lóc biết nói
(lớn nhứt) để cúng đất đai vào chiều 30 Tết, đặc biệt đáo lệ hằng năm,
cặp cá lóc này chỉ đánh vảy cho thật sạch, mà không chặt kỳ và đuôi để nấu
cháo cúng. Riêng các đàn bà, con gái thì trổ tài làm bánh mứt đủ loại như
: Bánh chưng, bánh tét, bánh ít, bánh kẹp, báng gan, bánh bông lan, bánh
in... Mứt thì cũng có đủ loại mứt như : Khóm, hạt Sen, Me, Mãng cầu...
thật đủ màu đẹp mắt. Đặc biệt các ông bà cụ già thường đi rảo chợ bông để
mua nào là : Vạn Thọ, Mai, Cúc, Thược Dược, Huệ, một vài chậu Thủy Tiên,
cành Đào... để đem về tỉa, gọt xén để trồng cho kịp nở hoa đúng vào mùng
một Tết. Ngoài ra, còn đến mấy chỗ ông thầy đồ, để chọn lựa mua những đôi
liễn nào ưng ý đem về dán trước nhà hoặc hai bên bàn thờ hay bàn thông
thiên trước sân nhà hoặc là nơi đền miếu cũng được trang hoàng một cách
trang trọng, bởi các câu liễn đơn cử ví như sau : Phước dư Đông Hải - Tứ
hải giai huynh đệ - Xuân đáo hoan hỷ - Phúc thọ khang ninh - Công thành
danh toại.
Thịt
mở dưa hành câu đối đỏ
Nêu
cao pháo nổ bánh chưng xanh...
hoặc
là :
Tân
niên hạnh phúc bình an tiến,
Xuân
nhật vinh hoa phú quí lai.
(Năm
mới hạnh phúc bình an đến,
Ngày
Xuân vinh hoa phú quí về)
Địa
sanh tài thế nghiệp quang qui,
Thiên thủ phúc gia thanh hiện thái.
(Đất sanh tài nghiệp đời sáng lạng,
Trời ban phúc nhà tiếng tốt tươi.)
Thiên tăng tế nguyệt niên tăng thọ,
Xuân mãn càng khôn phúc mãn đường.
(Trời thêm năm tháng tuổi thêm thọ,
Xuân khắp đất trời phúc khắp nhà.)
Môn đa khách đáo thiên tài đáo,
Gia hữu nhân lai vạn vật lai.
(Cửa nhiều khách đến nhiều tiền đến,
Nhà có người vào lắm vật vào.)
Sơn thủy thanh cao xuân bất tận,
Thần tiên lạc thú cảnh trường sanh.
(Phong cảnh thanh cao xuân mãi mãi,
Thần tiên vui thú cảnh đời đời.)
Khi viết đến đây, tôi lại nhớ nhà thơ Vũ Đình Liên thời xa xưa ở miền Bắc
Việt Nam, đã làm bài thơ như sau :
Mỗi năm hoa Đào nở,
Lại thấy ông đồ già,
Bày mực tàu giấy đỏ,
Bên phố đông người qua... v.v
Ngoài ra, các ông bà cụ già còn mua thêm chữ liễn như : Phước, Lộc, Thọ...
để về dán vào các trái Dưa Hấu, Bưởi, Dừa... Viết đến đây, tôi nhớ lại
người Hoa cũng có phong tục như thế, nhưng lại dán ngược chữ Phước, có ý
nghĩa là Phước Đáo (Nếu quý bà con đồng hương muốn tìm hiểu thêm Phước Đáo
= Phước Đến, xin đọc quyển Thượng từ trang 87 đến 89 trong tác phẩm Tìm
Hiểu Tử Vi Đẩu Số Và Địa Lý của Nguyễn Phú Thứ).
Kế đến, sang hàng Trà, để lựa mua các loại trà ngon có danh tiếng như :
Trà Sen, Trà Cúc, Trà Lài... để trước cúng ông bà, mừng giao thừa, sau
biếu bạn bè hoặc mời khách thưởng xuân.
Sau khi chuẩn bị xong trong nhà, đã có đầy đủ các thứ trái cây như : Dưa
Hấu, Vú Sữa, Mẵng Cầu, Đu Đủ, Dừa Xiêm, Xoài, Cam, Quýt, Bưởi, Khóm, Chùm
Sung...thì các bà nội trợ bắt đầu chuẩn bị gói bánh Chưng, bánh Tét, bánh
Ít...
Theo phong tục Tết, nhà nào không có nồi thịt kho với : trứng Vịt, cá Lóc
và nước Dừa tươi, kế đến bánh Chưng, bánh Tét, bánh Ít, cây Nêu trước nhà
(ngõ), các đôi Liễn viết bằng mực tàu trên giấy đỏ (hồng điều), mấy phong
Pháo để chuẩn bị đốt đón giao thừa và chờ Lân đến múa trước nhà, thì xem
như nhà đó không có ăn Tết, cho nên việc gói bánh Chưng, bánh Tét, bánh Ít
là món ăn chánh cổ truyền phong tục Việt nam, các loại bánh này được gói
bằng lá Vông cho bánh Chưng và bằng lá Chuối Hột cho bánh Tét hay bánh
Ít.
Bánh Chưng và bánh Tét nhân (nhưn) mặn, thì được làm bằng thịt heo ba rọi
(ba chỉ), đậu xanh bóc vỏ, bao bởi lớp nếp ở ngoài, còn bánh Tét nhân
ngọt, thường làm bằng đậu xanh bóc vỏ trộn với đường, ngoài ra còn có bánh
Tét nhân chuối xiêm nữa, một đặc điểm đáng lưu ý, nếu chúng ta gói bánh
Tét làm bằng nếp sống, khi cột bánh không được cột chặt, vì để nếp sống nó
nở ra là vừa, trái lại nếu cột chặt như gói bánh Tét làm bằng nếp chín thì
nó sẽ bị nín làm cho bánh Tét bị sống. Khi bánh chín quyện lẫn mùi lá thật
quyến rủ. Miếng bánh ngon nhứt là miếng bánh ăn ngay khi vừa nấu chín. Tùy
gia đình, thường nấu bánh vào đêm 27 hoặc 29 Tết, canh nấu suốt đêm đến
sáng mới chín, thời gian phải mất khoảng trên 5 giờ đồng hồ. Bánh chín vớt
ra cho ráo nước, rồi mới vội vàng đem biếu cho bà con, họ hàng thân tộc
trong gia đình, trong khi bánh còn nóng hổi (Nếu quý bà con đồng hương
muốn tìm hiểu thêm Sự Tích Bánh Dày & Bánh Chưng, xin đọc quyển Thượng từ
trang 91 đến 93 trong tác phẩm Tìm Hiểu Tử Vi Đẩu Số Và Địa Lý của Nguyễn
Phú Thứ).
Về lễ rước ông bà, cúng thần đất đai, thì tùy theo nơi rước ông bà sớm là
chiều ngày 28 thay vì chiều ngày 30 Tết, phần đông những gia đình theo đạo
Phật Giáo Hòa Hảo ở vùng đồng bằng châu thổ sông Hậu Giang như : Ômôn, Cao
My, Ba Rích... (Cần Thơ) Thốt Nốt (Long Xuyên), Hòa Hảo (Châu Đốc), Cái
Vồn (Vĩnh Long)... thường làm lễ rước ông bà chiều 27 hay 28 Tết (tùy theo
tháng thiếu hay đủ) và đến mùng 1 Tết cúng chay và đến mùng 2 cúng mặn
lại. Bữa cơm cúng rước ông bà là một trong những bữa cơm cuối năm ăn ngon
nhứt của mọi gia đình sau những ngày chuẩn bị Tết mệt nhọc. Trên bàn thờ
ông bà, được đặt chánh giữa nhà, thông thường có bộ lư hương bằng đồng
được lau chùi sáng choang, hai bên có chân đèn để cắm cặp đèn cầy số 1 màu
đỏ, một cặp dưa hấu hạng nhứt và kèm theo đủ loại trái cây, bánh mứt, hoa
quả như : Mãng Cầu, Chùm Sung, Dừa tươi, Đu Đủ, trái Xoài... nếu thiếu một
trong mâm ngũ quả, thì có thể thay thế bằng trái Thơm (Khóm) hay một nải
Chuối Cau. Nhưng ít khi nào tìm không đủ ngũ quả này tương trưng : Cầu
Sung Vừa (Dừa) Đủ Xài (Xoài). Ngoài ra, một bàn thờ cũng được thiết lập l
thiên đặt cạnh bàn thông thiên và cây tre làm cây nêu dựng sẵn trước cửa
nhà, trên bàn thờ này cũng chuẩn bị nhang đèn hoa quả, mặt quay về hướng
chánh Nam, để phù hợp với phong tục xưa là : "Thánh Nhân Nam Diện Nhi
Thính Thiên Hạ" để đón giao thừa.
Riêng bàn thông thiên thường đặt chính giữa trước sân nhà, nếu ai có dịp
đến miền Tây Nam phần Việt Nam sẽ thấy, cái bàn thờ l thiên này thành lập
trên trụ cột cao, ngay vừa tầm mắt, thường có đặt bình bông, chung nước,
lọ cắm nhang và chân đèn cầy để hằng ngày cúng kiến tất cả các vị Phật,
Pháp, Tăng ở cõi mười phương thế giới và tất cả chư vị hiện đang hảnh sự
tại cõi ta bà và tây phương nữa, cho nên chữ thông thiên mọi người sẽ nghĩ
ngay là thấu trời. Bởi vì, những gia đình có bàn thông thiên, thường theo
đạo Phật Giáo Hoà Hảo hay đạo thờ ông bà, hằng ngày sáng chiều sau khi đốt
nhang niệm Phật trên bàn thờ Phật hay ông bà tổ tiên trong nhà xong, thì
mới quay mặt để đi thẳng đến bàn thông thiên để khấn nguyện với câu niệm
như sau : " Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật, Nam Mô Phật Tổ, Nam Mô
Thập Phương Phật, Nam Mô Thập Phương Pháp, Nam Mô Thập Phương Tăng, Phật
Thầy, Quan Thượng Đẳng Đại Thần, Trăm Quan Cựu Thần, Chư Vị Sơn Thần, Chư
Vị Năm Non Bảy Núi... cảm ứng chứng minh nay con nguyện cải hối ăn năn,
làm lành lánh dữ, qui y theo mấy Ngài, tu hiền theo Phật Đạo." (tuy nhiên
có nhiều người thêm bớt câu niệm này tùy theo căn duyên hay sức khỏe), rồi
mới lạy 4 lạy.
Riêng các trẻ con là sung sướng nhứt, khoảng gần xế chiều 30 Tết, thì được
tắm rửa sạch sẽ để thay quần áo mới, xúng xính còn thơm mùi vải, còn người
lớn thì phải lo đủ thứ kể cả mấy bao gạo, lu nước, hũ muối cũng phải châm
cho đầy, còn mấy ông bà nghiện trầu cau, thuốc hút cũng phải đi mua cho
đủ, vì ba ngày Tết ít có tiệm nào mở cửa bán.
Sau khi làm lễ đón rước ông bà và ăn uống xong, các trẻ con thường đi xem
múa Lân hoặc đi từng đoàn từ nhà này qua nhà khác vui chơi và khoe quần áo
mới, để chờ giờ đón giao thừa. Còn người lớn, nhứt là quý bà ni trợ, phải
lo nấu nồi chè, nồi nước, hoa quả, cắt bánh Chưng, bánh Tét... để chuẩn bị
đón giao thừa đúng 12 giờ đêm 30 hoặc 29 (nếu tháng thiếu) rạng mùng 1
Tết. Boong boong... còn hai phút, rồi còn một phút, giờ giao thừa đến, thì
đài phát thanh (radio), đài truyền hình, Chùa, Đình... thi nhau đánh hồi
trống hay chuông, để báo hiệu giờ tống cựu nghinh tân để tiễn đưa năm cũ
rước năm mới vào. Thật lạ lùng thay ! Tất cả cảnh vật trở nên nghiêm
trang, rất là thiêng liêng, nhà nhà đều cúng lễ gia tiên giao thừa, treo
bùa nêu lên đọt cây tre, rồi đốt pháo. Tiếng pháo đì đùng vang rền khắp
mọi nơi, có người đốt cả phong hoặc lẻ tẻ trước nhà hay kế cận bàn thông
thiên hoặc xung quanh nhà để đuổi trừ những cái xui xẻo năm cũ và đón mừng
năm mới, với ước mơ hy vọng bước sang năm mới sẽ làm ăn phát đạt hơn, may
mắn hơn và nhiều tốt đẹp hơn năm cũ. Sau khi nhang tàn, thì hạ mâm cỗ
xuống để cả nhà cùng quây quần ăn chè, bánh mứt, hoa quả... cùng mừng bước
sang năm mới. Vì thế, trong dân gian mới có câu :
Cu kêu ba (1) tiếng Cu kêu,
Trông mau đến Tết dựng nêu ăn chè.
Thế nên, phong tục Tết Việt Nam hằng năm, thường mỗi nhà nấu một nồi chè
đậu xanh để cúng giao thừa và dựng nêu. Ngoài ra, còn cắt (bổ) dưa hấu đầu
năm mữa, nếu trái dưa hấu thật đỏ, lại ngọt dòn, thì nhà đó tin rằng năm
mới sẽ có thời vận tốt cho gia đình suốt năm, còn trái lại dưa hấu không
đỏ, không ngon ngọt thì xem như năm mới không được tốt và bị xấu cả năm.
Đó là sự dị đoan của phong tục Việt Nam xa xưa. Nếu quý bà con đồng hương
muốn tìm hiểu thêm tại sao ông bà mình dùng tiếng gáy của con chim Cu mà
không dùng con vật khác? Và tại sao có trái Dưa Hấu ? (xin quý bà con
đồng hương đọc quyển Thượng từ trang 97 đến 101 trong tác phẩm Tìm Hiểu
Tử Vi Đẩu Số Và Địa Lý của Nguyễn Phú Thứ).
Còn trẻ con sau khi đốt pháo và ăn uống no nê thì đi ngủ, chỉ còn người
lớn tuổi ngồi nhâm nhi bên tách trà xanh để thưởng thức cái yên lặng, cái
linh thiêng huyền diệu của đêm trừ tịch với mùi trầm hương quyện lẫn mùi
pháo, rồi tưởng nhớ những người thân đã khuất hay nhắc nhở đến một vài
đứa con, đứa cháu trong gia đình vì đi làm ăn xa hay vì công việc không
thể về chung vui mừng xuân đón Tết bên tổ ấm gia đình.
Có nhiều người hay gia đình, sau khi cúng giao thừa xong vì tin tưởng vào
số tuổi để chọn giờ xuất hành đầu năm cho hạp và làm ăn phát tài năm mới,
rồi còn chọn hướng đi nơi nào trước, để cúng chùa, cúng đình...hoặc đi hái
lộc hay xin xâm đầu năm, để cho biết thời vận trong năm đó. Việc hái lộc
thường chọn một cành cây xanh tươi tốt, có nhiều mầm non, tượng trưng cho
năm mới được tài lộc sung túc.
Sáng mùng một Tết, thì thói thường ông bà già hay chủ gia đình thường thức
dậy sớm để làm lễ xong đất, nếu các con các cháu có thức sớm hơn cũng
không được mở cửa nhà, mà phải chờ đợi người gia trưởng trong gia đình mở
cửa, tất cả con cháu trong gia đình phải tề tựu trước bàn thờ để trước làm
lễ cúng ông bà tổ tiên đầu năm, sau mừng tuổi ông bà, cha mẹ. Các con cháu
được lì xì bằng những phong bì màu đỏ, bên trong có tiền mới toanh, còn
thơm mùi giấy, theo thói thường các con cháu làm tuổi nói như sau : Con
kính xin làm tuổi ông bà (hay cha mẹ) sống ba niên giai lão.
Kể từ mùng một đến mùng ba Tết, mọi người rất kiêng cử, không được giận
hờn, gắt gỏng, la rầy, không tạo chuyện buồn phiền, vì e rằng sẽ xui cả
năm, không được hái trái cây và cũng không được quét nhà đổ rác đi, vì
theo truyền thuyết, khi quét nhà đổ rác, tiền bạc sẽ ra như rác vậy.
Trong ca dao Việt Nam cũng có câu : "Mùng một Tết nhà, mùng hai Tết thầy,
mùng ba Tết bạn" Nên tôi dù có bận rộn đi thăm và chúc Tết họ hàng cũng
như các thầy cô của tôi vào sáng mùng hai Tết, nhưng xế trưa cũng phải trở
về nhà để ông bà nội, ba má và các em đi thăm bà con hoặc đi chơi xa, bởi
vì tôi là đứa cháu đích tôn của ngôi nhà thờ ông bà nội tôi đang ở và sau
là để đón tiếp bạn bè hay đồng nghiệp, học trò cũ thân quý của tôi.
Đến sáng mùng ba Tết, trên bàn thờ lúc nào cũng được thắp nhang, hương
khói nghi ngút, đèn sáng trưng. Mùi trái cây, mùi hương, mùi pháo tất cả
hòa lẫn nhau tạo nên một hương vị đặc biệt của riêng những ngày Tết dân
tộc Việt Nam. Những cành Mai, cành Đào trên bàn thờ hay ở góc nhà cùng vài
chậu Vạn Thọ, Thược Dượt... đang khoe sắc tỏa ra hương thơm ngào ngạt cũng
góp phần tạo nên không khí Tết năm xưa.
Tết là mùa sum hợp, nghỉ ngơi. Đối với bà con ở nông thôn, việc ăn Tết
càng quan trọng hơn, vì trong năm hết làm những vụ lúa mùa, còn phải trồng
hoa màu phụ, ví như phải canh trồng dưa hấu hay trồng bông hoa hoặc trồng
trầu cau... để đón Tết nữa, cho nên công việc nhà nông làm theo từng mùa,
từng tiết, quanh năm suốt tháng thật bận rộn, vất vả với công việc đồng
áng và đôi khi không được nghỉ ngơi những ngày cuối tuần, như những người
làm việc khác ở thành thị hay công chức hoặc trong ngành giáo dục...Vì
vậy, trong dịp Tết là cơ hội để nghỉ ngơi, bỏ tất cả mọi công việc để mừng
Xuân hưởng Tết, nào là ăn uống linh đình, giải trí, thăm viếng... Tết ở
nông thôn vui lắm, có khi kéo dài đến nửa tháng, mới chọn ngày tốt để làm
lễ hạ nêu, trong khi dân thành thị thì trái lại, chỉ ăn Tết nhiều lắm bảy
ngày, nhưng thường là ăn Tết đến hết ngày mùng bốn hoặc mùng sáu là hạ nêu
và làm lễ khai trương cửa hàng buôn bán, ít ai đầu năm chịu làm lễ khai
trương vào ngày mùng năm, bởi vì ngày mùng năm là ngày lẻ, nên mọi người
cho là không tốt. (Nếu quý bà con đồng hương muốn tìm hiểu thêm, xin đọc
quyển Thượng từ trang 103 đến 105 trong tác phẩm Tìm Hiểu Tử Vi Đẩu Số Và
Địa Lý của Nguyễn Phú Thứ).
Mặc dầu đã hết Tết, nhưng cái âm hưởng những ngày Tết vẫn kéo dài đâu đó,
trên những gốc mai vàng rực rỡ trước sân nhà, những xác pháo khắp mọi
đường đất nước quê hương, trên nụ cười hớn hở của đám trẻ thơ và trên
những bàn Bầu, Cua, Cọp....
Hàn Lâm Nguyễn Phú Thứ
Mừng Xuân
Ðinh Hợi 2007
