Những chuyện trà dư tửu hậu
Ghi chép của Người Ngoài Phố

Kỳ 3: Anh Hùng
 

Lời đầu: Những chuyện trà dư tửu hậu được ghi chép lại từ ngoài đời. Có khi là ghi nhận trực tiếp, có khi là ghi lại theo lời kể của người khác. Ðể tránh hiểu lầm hoặc va chạm ngoài ý muốn, người viết đã tái phối trí dữ kiện và nhân vật; hy vọng không vì thế mà làm hư ý chính.
Chuyện sau này do một người tạm gọi là anh A. kể lại. Chữ "tôi" trong câu chuyện có nghĩa là anh A.

ÐƯỢC LÀM VUA THUA LÀM GIẶC!
(chuyện kể của anh A)

Một chuyến thăm chùa Bạch Vân ở Quảng Châu
Hồi đó tôi còn là đại diện kỹ thuật cho một công ty Hoa Kỳ ở Á Châu. Công việc đòi hỏi tôi thỉnh thoảng phải sang Ðông Quan, một thị trấn thuộc tỉnh Quảng Ðông của Hoa Lục.
Có bạn đọc sẽ hỏi "Ðông Quan à? Tên gì nghe lạ hoắc vậy?" Mà quả Ðông Quan lạ hoắc thật. Ngay cả ở lục địa, Ðông Quan cũng chỉ được biết đến trong khoảng 10 năm trở lại đây nhờ kế hoạch cởi mở kinh tế, với những đặc quyền cho các hãng ngoại quốc để lôi kéo họ vào đầu tư. Như trong trường hợp của tôi, nếu không vì khách hàng của tôi là hãng TDK (Nhật Bản) có xưởng chế tạo hard drive ở đây thì có lẽ chẳng bao giờ tôi ghé chân đến thành phố này.
Nhưng nói bấy nhiêu về Ðông Quan là đủ rồi, vì câu chuyện tôi sắp kể chẳng dính líu gì đến Ðông Quan, mà dính líu hơn đến Quảng Châu, thành phố được mệnh danh trong lịch sử là thủ phủ của Giang Nam.
Lần đó đến Ðông Quan giải quyết không xong vấn đề phải ở lại ngày chủ nhật, nghe nói Quảng Châu chỉ cách Ðông Quan một tiếng lái xe, tôi quyết định bao một chiếc xe có tài xế của khách sạn để đi Quảng Châu thăm một lần cho biết.
Anh tài xế không biết nói tiếng Anh, nhưng vì cả hai chúng tôi đều bập bẹ một chút quan thoại nên vẫn hiểu nhau. Anh hỏi tôi muốn xem gì ở Quảng Châu. Tôi trả lời muốn xem danh lam thắng cảnh, như chùa chiền, đền miếu cũ chẳng hạn.
Xe chạy một lát thì cơn mệt mỏi tụ lại từ những chuyến đi liên tiếp và những ngày làm việc nhiều giờ khiến tôi ngủ thiếp đi. Khi tỉnh dậy tôi thấy xe đang leo núi, hỏi ra mới biết đã đến Quảng Châu, và đang ở trên đường lên đỉnh núi Bạch Vân, nơi có chùa Bạch Vân nổi tiếng.
Chuyến đi thăm chùa Bạch Vân cho tôi những phút giây thoải mái, nhưng không lưu lại cho tôi một ấn tượng đặc biệt nào. Nếu bây giờ bạn nhờ tôi diễn tả chùa Bạch Vân lại cho bạn nghe, thú thật tôi đành chịu thua vì không nhớ gì cả.

Ðại tướng cờ đen Lưu Vĩnh Phúc!
Nhưng tôi lại nhớ rằng ngày đó có rất nhiều thiện nam tín nữ đi chùa, có lẽ vì là chủ nhật. Mải nhìn người qua lại, tôi và anh tài xế lạc nhau lúc nào không biết. Ði vòng vòng trong và xung quanh chùa tìm anh không ra, tôi lần ra mé ngoài, khá xa chùa. Nơi đây người qua lại lác đác, anh tài xế lại mặc complet cà vạt theo đúng luật khách sạn khác với người thường, nên tôi nhận ra được ngay là anh đang đứng ở xa, cũng ngó ngược ngó xuôi có lẽ tìm kiếm tôi.
Chưa kịp lên tiếng gọi, tôi thấy anh đột ngột dừng lại trước một phiến đá khá cao rồi chắp tay van vái, dáng vẻ rất nghiêm trang. Ðoán đây là một di tích thiêng liêng của chùa, tôi không dám quấy nhiễu, chờ anh vái xong mới đến gần. Thấy tôi anh mừng quá, nói "Tiên sinh. Tôi thật có lỗi để ông bị lạc. Bây giờ ta đi thôi, còn nhiều thắng cảnh khác để xem."
Vừa đi về phía đậu xe tôi vừa hỏi cho có chuyện về gốc tích của phiến đá mà anh tài xế vừa cung kính lễ bái. Anh trả lời "Thưa, trên tảng đá đó có thủ bút của một anh hùng xứ Quảng Ðông, nên tôi van vái để tỏ sự kính trọng ngài." Tôi tò mò: "Vị anh hùng ấy đại danh là gì?" Anh lễ phép đáp: "Thưa ông, là hắc kỳ đại tướng quân Lưu Vĩnh Phúc!"
Tôi giật bắn mình hỏi lại: "Hắc kỳ đại tướng quân Lưu Vĩnh Phúc?" Anh tài xế gật đầu: "Thưa ông, quả đúng vậy. Những chữ trên tảng đá ấy là thủ bút của đại tướng Lưu Vĩnh Phúc của Thái Bình Thiên Quốc!"
Theo lịch sử Hồng Tú Toàn tự xưng là con thứ hai của thượng đế, khởi binh lập Thái Bình Thiên Quốc năm 1851. Năm 1853 thì chiếm được Nam Kinh gọi là kinh đô, "vạch đôi sơn hà" xưng vương ở phương Nam tranh hùng với nhà Thanh. Mặc dù bị bối rối bởi cuộc phản công của Tăng Quốc Phiên ở vài nơi khác, trận chiến quyết định là ở Thượng Hải. Với sự khác biệt về lực lượng, ai cũng tưởng rằng Thái Bình Thiên Quốc sẽ chiếm Thượng Hải như lấy đồ trong túi, rồi trong tình trạng hỗn loạn tận cùng có thể thừa thắng tiến về phương Bắc chiếm Bắc Kinh, chấm dứt triều đại của nhà Thanh.
Nhưng lịch sử có những diễn biến ngoài sức dự liệu của con người. Ðầu năm 1862, trong khi Thượng Hải đang nín thở chờ cuộc tổng tấn công vũ bão của quân đội Thái Bình Thiên Quốc, thì trận bão tuyết được mệnh danh là "lớn nhất lịch sử" xảy ra vào ngày 26 tháng 1, rồi kéo dài trên 58 tiếng đồng hồ. Khi trận bão này chấm dứt, Thượng Hải và những vùng lân cận đắm chìm trong biển tuyết. Tệ hơn nữa nhiệt độ hạ xuống đến -12 độ C. Ðạo quân Thái Bình Thiên Quốc đa số là dân phương nam làm sao chịu nổi khí hậu cay nghiệt này. Kết quả cuộc tổng tấn công hoàn toàn thất bại. Phần còn lại, như người ta hay nói "đã là lịch sử", Hồng Tú Toàn chết bệnh ngày 1 tháng 6 năm 1864, và Thái Bình Thiên Quốc hoàn toàn tan rã vào tháng 10 cũng năm này.
Trong khi Thái Bình Thiên Quốc xưng hùng ở phương Nam, từ cách tổ chức quân đội theo lý ngũ hành có thể đoán ra được vị trí hết sức quan trọng của ông Lưu Vĩnh Phúc, vì ông đường đường là thủ lãnh một trong 5 màu cờ (đen, tượng nước), tức là tư lệnh một vùng quân sự. Tối thiểu theo giai thoại dã sử thì Quảng Ðông chi bảo Hoàng Phi Hùng (tức nhân vật Hoàng Phi Hùng trong các phim bộ Hồng Kông) cũng theo phò dưới trướng Lưu Vĩnh Phúc; và Lưu Vĩnh Phúc có dự tính nhờ Hoàng Phi Hùng tham dự mặt trận phương Nam, giúp nước ta chống lại cuộc xâm lăng của Pháp. Dĩ nhiên những dự tính đó đều tan theo mây khói khi Thái Bình Thiên Quốc tan rã.

Ðược làm vua thua làm giặc!
Bất giác tôi nhớ lại hơn 30 năm trước khi chuẩn bị thi tiểu học và rồi đệ thất đã phải học thuộc như vẹt những đoạn "Giặc Cờ Ðen, Cờ Trắng, Cờ Vàng là dư đảng của Thái Bình Thiên Quốc tràn sang cướp bóc khiến dân chúng vô cùng khốn khổ...", và rồi "Quân giặc cờ đen của Lưu Vĩnh Phúc lại phục kích quân Pháp ở Ô Cầu Giấy lần thứ hai, lần này giết được đại tá Henri Rivière..."
Gần đây tôi đọc ở đâu đó rằng năm 1895, khi nhà Thanh thua trận cắt nhượng Ðài Loan cho Nhật, một số nhân sĩ Ðài Loan đã đứng lên, tuyên bố Ðài Loan là một nước tự chủ, chống lại cuộc tiếp thu của Nhật. Người đảm nhận chức tư lệnh quân đội Ðài Loan chống lại Nhật cũng chính là Lưu Vĩnh Phúc. Nhưng trước sức mạnh cơ giới của Nhật, quân Ðài Loan tan vỡ mau chóng; từ đó tông tích của Lưu Vĩnh Phúc không còn ai biết nữa.
Thì ra vì Thái Bình Thiên Quốc tan rã, rồi giấc mơ tái khởi ở Ðài Loan không thành, mà ông tướng một thời Lưu Vĩnh Phúc, với công lao hãn mã giúp triều đình nhà Nguyễn cho quân Pháp mấy phen mất mật bay hồn, vẫn bị sử Việt ghi lại là "tướng giặc cờ đen". Sử gia của những người một thời cùng phe với ông Phúc mà còn tàn nhẫn như thế, thì còn nói gì đến những người khác. Thế mới biết câu "được làm vua thua làm giặc" là chân lý của muôn đời.

Ai kẻ anh hùng?
Ý nghĩ ấy khiến tôi cảm khái dừng chân, tò mò quay mặt lại nhìn. Trước phiến đá giờ đã cách chỗ chúng tôi đứng khoảng 5, 7 thước tôi thấy một cặp nam nữ rất trẻ đang van vái, thái độ của họ cũng cung kính như anh tài xế lúc nãy. Ðợi cặp trai gái vái xong, tôi vừa đưa tay ra dấu cho anh tài xế đừng đi vội, vừa bước trở lại trước phiến đá. Hiểu ý tôi, anh lẽo đẽo theo sau.
Cũng như anh tài xế và cặp nam nữ lúc nãy, tôi cũng đứng, cũng vái hương hồn ông Lưu Vĩnh Phúc; nhưng điều mà tôi thực sự muốn làm xem ông đã viết gì trên phiến đá lịch sử ấy.
Ở tuổi tôi mắt bị đủ thứ bệnh, những chữ Hán trên phiến đá lại nhỏ và không viết theo lối chân phương, nhưng vì cố ý tìm kiếm nên tôi vẫn nhận ra được ba chữ Lưu Vĩnh Phúc trong hàng cuối cùng. Còn bài văn khá dài ở trên thì với khả năng nhận diện chữ Hán không mấy thành thạo của tôi, phải nhìn thật gần và cần nhiều thời gian mới mong định được nội dung.
Nhưng đến thật gần dí mắt vào nhìn lại sợ phạm tội bất kính; thành thử tôi cứ đứng chỗ cũ chăm chăm nhìn những dòng chữ chi chít như kẻ bị thôi miên. Những dòng chữ chi chít ấy, thoạt nhìn qua tưởng là được viết bằng sơn đỏ, nhưng nhờ nhìn chăm chăm như thế mà tôi nhận ra là có nét khắc ở dưới. Thì ra lớp sơn đỏ là do người đời sau tô lên cho chữ dễ đọc hơn, còn bản văn nguyên thủy thì đã được khắc vào đá.
Người khắc chữ lên đá là ai? Dĩ nhiên phải là Lưu Vĩnh Phúc, tối thiểu nếu tôi hỏi anh tài xế, câu trả lời chắc chắn sẽ là như thế.
Vốn lớn lên trong thế hệ bị ảnh hưởng nặng nề bởi Kim Dung, Cổ Long, tôi nghĩ ngay đến hai chữ "nội công". Người thường cũng có thể dùng vật sắc nhọn để khắc một vài chữ lên đá, nhưng muốn khắc nguyên một bản văn dài như tôi đang thấy trước mắt thì công lực của người khắc chữ tất phải ở mức thượng thừa.
Trong đầu tôi lúc ấy làm như hiện ra thật rõ ràng hình ảnh một người đàn ông cao lớn, dáng hơi thô như nhân vật Kiều Phong của "lục mạch thần kiếm", mắt u buồn mà lăm lăm cương quyết, tay trì dao trủy thủ, vận nội công khắc lên đá những dòng tâm huyết để lại cho đời sau, kể lại một thời giang sơn nghiêng ngửa, ghi lại cái quyết tâm chuyển xoay thời cuộc. Chuyện thật xảy ra hơn trăm năm trước thế nào thì tôi dĩ nhiên không biết; nhưng hình ảnh tưởng tượng ấy thật hào hùng làm sao.
Chuyến viếng thăm Quảng Châu lần ấy còn kéo dài nhiều giờ nữa và có thêm nhiều khám phá lý thú; nhưng nếu bạn hỏi những khám phá lý thú ấy là gì thì tôi sẽ lúng túng. Có lẽ vì tiềm thức tôi đã cố ý hy sinh mọi hình ảnh khác trong lần đi ấy, chỉ để một hình ảnh duy nhất được ghi đậm rõ nét suốt đời. Ðến bây giờ, nhiều khi bật dậy giữa đêm khuya tôi cứ tưởng mình vừa lên chùa Bạch Vân; rồi trong đầu tôi lại hiện ra hình ảnh ông Lưu Vĩnh Phúc vận công khắc lời thề trên đá, như cốt nhắc nhở tôi và muôn vạn những người khác "chớ đem thành bại luận anh hùng".

San José 29 tháng 1, 2004
Người Ngoài Phố