Cát Biển Qua Thi Ca

Trong vườn hoa thi ca Việt Nam có một cây bút mang bút hiệu rất mát mẽ và nhẹ nhàng về thanh âm, đó là thi sĩ Cát Biển. Có thể nói rằng Cát Biển là một thi sĩ hiếm hoi trong vừơn hoa thi ca với nhiều lời ca ngợi nồng nàn tình yêu biển khơi. Anh nói tiếng lòng cho hàng triệu ngừơi yêu biển hay từng dấn thân nơi biển cả bao la, nhưng không có dịp đưa lên nét đẹp hùng vĩ của biển khơi qua thi phú.

Tên thật của nhà thơ Cát Biển là Nguyễn Văn Sáng, sinh quán tại miền thùy dương cát trắng Phan Thiết, Bình Thuận. Trứơc biến cố đổi đời tại miền nam năm 1975, anh là một sĩ quan hải quân (khóa 20, Ðệ Nhị Hổ Cáp, SQHQ Nha Trang) trong quân lực Việt Nam Cộng Hòa. Với hai niềm tự hào quá gần gủi với biển khơi đó, thi hiệu Cát Biển đựơc bạn bè chọn và tặïng cho anh. Năm 2002, Cát Biển cho ra đời thi tập đầu tay mang tựa rất biển, là thi tập “ Trùng Khơi Sóng Vỗ ”. Cầm trên tay thi tập in ấn hành thật trang nhã và công phu này, tôi khám phá ra ngừơi thi sĩ này mang một hồn thơ bao la, bát ngát như những chuyến hải hành ngoài lòng đại dương. Anh phó thác những nỗi lòng, những ứơc mơ, những u uẩn vào thi ca của anh. Anh cũng gửi gấm nhiều mối tình trong đời mình vào thi ca, chẳng hạn như tình yêu non sông gấm vóc dù dứơi nhãn quan một chiến sĩ hải quân hay nhãn quan cua một kẻ sĩ trí thức nghỉ về dân tộc và quê hương. Rồi kế đến tình tự gia đình về mẹ cha, về chị em, về vợ con, về đồng đội, bạn bè. Mối tình thứ ba là tình yêu trai gái cũng không thiếu sót trong những dòng thơ lãng mạn của một ngừơi nghệ sĩ vốn yêu hoa biển, cũng như yêu loài hoa biết nói của cuộc sống nhân loại từ ngàn xưa đến ngày nay.

Cũng năm 2002 Cát Biển phát hành chung với một số thi hữu tập thơ “ Tình Thơ Áo Trắng ” về quảng đời mộng mơ tuổi học trò. Từ đó, anh đã sáng tác nhiều bài thơ theo các đường hướng thể loại mới và đang dự trù sẽ cho ra mắt một tập thơ mới mang tên “Lời Vang Của Biển” trong tương lai.

Ngoài sinh hoạt với thơ, Cát Biển còn là nhà bình luận về thi ca, văn học và đang phụ trách trang web cho Nguyệt San Văn Hoá Hồn Quê trên mạng. Anh đã viết những bài bình luận về thơ như : Góc Nhìn Về Thơ, Tâm Tình Thơ . Tựu trung đến nay Cát Biển cho ra hơn 200 bài thơ đủ thể loại, mà trong đó anh đã dùng thể thơ Ðừơng luật rất chỉnh. Dù là Ðừơng luật không phổ thông trong giới thi ca hiện đại vì rất ít ngừơi trẻ am hiểu thi luật để có thể theo đựơc loại thơ này. Thực ra không phải Cát Biển mới tập làm thơ Ðường sau này mà anh đã bắt đầu làm Ðừơng thi từ những ngày còn mài đũng quần ở bậc trung học. Hiện các sáng tác của anh đã có hơn 70 bài thơ đựợc các nhạc sĩ như Vũ Thư Nguyên, Mai Ðức Vinh, Phạm Anh Dũng, Nhật Vũ, Nguyễn Thiện Doãn, Nguyên Phan, Vũ Hữu Toàn, Sông Cửu, Hoàng Thy, Anh Vũ v.v... chọn phổ nhạc.

Tiêu biểu cho đề tài gần gủi với nguồn cảm tác của Cát Biển, tôi đan cử ví dụ như bài “ Giấc Mơ Biển ”:

“ Xưa yêu biển anh mộng mơ hải nghiệp
Dệt hồn mình thẩm tuyệt một màu xanh
Áo trắng tinh anh mũ vành phong nhã
Nếp chỉ vàng vai áo dạ hoàng gia ...”

Hay trong bài “ Em, Biển Cả và Anh ” đựơc nhạc sĩ Vũ Thư Nguyên phổ nhạc như sau:

“... Em ghé biển
Sông trời sáng bừng tinh tú
Thoáng ngọc ngà
Mang ứơc lệ nghìn thu
Biển vẫn biển
Phong ba bão táp...
Anh bỏ biển
Vùi sâu bao ứơc nguyện,...”

Xuyên qua hai bài tiêu biểu trên, ngừơi đọc có thể thấy hải quân Cát Biển đã một thời tung hoành ngang dọc trong những nhiệm vụ hải hành giử gìn vùng ven biển chống ngoại xâm.
Sau biến cớ 75, tất cả ứơc mơ xưa chìm sâu vào lòng đại dương, biển cả, khi tuổi đời chồng chất.

Cát Biển ngậm ngùi chia sẻ lý tửơng bi hùng làm ngừơi con đất Việt trong bài Ðừơng thi nung nấu tình ái quốc, “ Bi Hùng Dân Nứơc Việt ”:

“Ngừơi dạy con lý tưởng thanh cao
Từ bóng đêm bước vào minh đạo
Hành tranh đời bờ tim chân thật
Ðêm bão bùng nỗi ngọn đuốc cao
... (bỏ 12 câu)

Ðời ban cho phép mầu suy tửơng
Kỳ diệu nghe mình biết yêu thương
Cho ta nỗi hùng bi nứơc Việt
Tìm lửa thiêng đuổi bước đêm trừơng ”

Như một chứng nhân của lịch sử của biến cố 30 tháng 4 năm 75, khi mà Bắc quân xé bỏ hiệp định Ba Lê đem quân xâm chiếm miền nam, Cát Biển trút nỗi nghẹn ngào, mang nỗi đau chung của nhân dân miền nam trong bài “ Những Ngày bi Thương Năm Ấy ”:

“... Ba mươi tháng tư mưa sầu nức nỡ
Ai khóc cho mình, hay trời khóc quê hương
Bãi biển tang thương uất hờn héo hắt
Bao nhiêu cảnh ngừơi, ruột thắt từng cơn

Tuổi trẻ kiêu hùng dâng hiến quê cha
Nay quê chẳng còn, con buông chí cả
Mai con đi rồi ai giử quê tả

Mấy chục con tàu tiến quân đau xót
Quê mẹ không còn, đuổi kẻ ra đi ...”

Rồi tiếp theo đó Cát Biển lại ghi nhận thêm những phẩn nộ khi ngừơi chiến sĩ đã mất đất, dân vào tay giặc, những nghẹn ngào chua xót trong bài: “ Vết hằn tháng Tư ”:

“ Tháng Tư đen thống hận
Hồn lại nát bao ngần
Nửa mảnh đời hụt hẫng
Ðau xót phận tha nhân

Tháng Tư đen cuồng nộ
Giặc tràn về đen phố
Xương thây bày mâm cổ
Hoan lạc quỷ Cộng nô

Em bán mình nuôi miệng
Cha tù xích triền miên
Anh đại dương thây liệng
Chị thân tàn cứơp biển

Núi sông lùi tiền sử
Ngọc vỡ, trí cuông hư
Ðớn đau từ quá khứ
Hằn đấu quất tháng Tư "

Cát Biển ghi cả biến cố lịch sử qua bài viết về nỗi đoạn trừơng tháng Tư đen đã gom góp hết những tội ác của kẻ chiến thắng vì thời cơ . Xã hội Việt Nam tan hoang, suy đồi, đảo lộn về mọi phương diện, hằng triệu gia đình ly tán, kẻ tù đầy, ngừơi phanh thây ngoài biển đông, những cô gái thơ ngây làm mồi cho rợ hải tặc, Hòn Ngọc Viễn Ðông của thuỡ xa xưa đã trở lại thời tiền sử khi ngọn cờ máu của quân Cộng nô cắm lên các phô’ thị miền nam.

Một bài thơ khác mà Cát Biển đóng góp vào nguồn sử liệu cho các thế hệ mai hậu tham khảo như trong bài " Hãy Nhìn Lại " . Nếu ngày xưa thi nhân Bà Huyện Thanh Quan cảm đề bài
“Qua Ðèo Ngang" ghi dâ’u tích lịch sử, thì Cát Biển lại cảm đề bài thơ khúc triết, đoạn trừơng, ai oán như sau:

“ ... Cuộc chiến tương tàn mồ hoang cổ lủy
Ngôn ngữ giáo điều điếc nhĩ mờ tai
Giải phóng ai lửa đốt máu sông dài
Ðiêu linh nứơc xương ngừơi phơi khổ ải

Chết mầm non mà viễn ảo tương lai
Bại văn hóa mà kêu là cải cách
Xưng tự do sao siết quàng công luận
Có thanh bình sao ngục tối đọa đầy ... "


Ngừơi chiến sĩ năm xưa vẫn u hoài hứơng về quê cũ, những hoài niệm về Phan Thiết, những trăn trở với sông núi Bình Thuận qua bài lục bát " Phan Thiết quê tôi ":

“ Ai về Phan Thiết quê tôi
Nhắn sông Mừơng Mán chiều ôi nhớ cùng
Cầu qua mấy nhịp gió rung
Lửa hồng một bến miền Trung mấy tình

Mừơng Giang óng ánh nhẹ nhàng
Quê hương tôi đó muôn vàn nhớ thương
Ngừơi đi lạc xứ vấn vương
Chiều trông quê cũ lệ tuôn đôi hàng”

Sông Mừơng là giòng sông chính của Phan Thiết, nó đã nuôi dữơng ngừơi dân hiền lành Phan Thiết như dòng nứơc sông lững lờ nhẹ trôi, sông còn là kỷ niệm ghi dấu nứơc non ngàn dặm ra đi để rồi hôm nay kẻ sĩ Cát Biển nhớ về quê cũ ruột đau chín chiều.

Thi sĩ Cát Biển không phải chỉ có tình với non sông gấm vóc, anh còn là một ngừơi con giử hiếu đạo với song thân, với gia đình chị em, vợ con, và với bạn bè. Là ngừơi bạn của Cát Biển, tôi khẳng định về ngừơi bạn thơ này. Anh đã chia sẻ những ân tình giữa bạn bè thi ca hay bạn bè trong ý nghiã thừơng tình. Tôi xin mở ngoặc để xin phép Cát Biển chia sẻ những vần thơ của ngừơi chị ruột anh, chị Hoàng Nam cũng là một thi nhân của đất Bình Thuận gởi cho Cát Biển như sau:

“Ngoảnh đầu chớp mắt lệ cay
Lưng em chớp mắt chuyến bay đến giờ
Bứơc từng bứơc lối buồn xo
Trách mình lạt lẽo đợi chờ mừơi năm

Xưa em xây mộng hải hồ
Bây giờ em đã đến bờ chưa em?
Khi nào lòng thấy buồn tênh
Ðừng quên thả nhạn cho nhau cõi lòng ... "

Chị Hoàng Nam tiễn đưa ngừơi em trai lâu ngày chưa gặp vào Sàigòn học đại học và sau này anh chọn hải quân làm hứơng đi trong đời quân ngũ.

Cát Biển gửi gấm tâm tình với thân phụ già yếu của anh trong bài “ Cha Tôi " như sau:

“Thân gánh sầu buồn lỡ
Trí nhớ ngút sương mờ
Chân xuyên bứơc hạc nhẹ
Tâm quyện khói cơn mơ

Áo mang túi muôn vật
Ảo ảnh sông đôi bờ
Nặng mang buổi xế bóng
Con lệ uất ngẩn ngơ ”

Cát Biển là mẫu ngừơi cha gương mẫu, tôi tìm thấy bài “ Sinh nhật Vivian ”, mừng sinh nhật của con gái anh, anh đã nhắn gởi tâm sự của ngừơi làm cha đến con gái thơ dại:

" ... Vi đó con còn thương nhớ ba
Con ơi ngày lớn hiểu cho ta
Xa xôi nhớ bóng hình con dại
Thỏ thẻ bằn tay nắm chặt cha ...”

Cát Biển tỏ bày tình bằng hữu rất chân tình, anh viết bài tiển đưa cố nhạc sĩ TrầmTử Thiêng trong bài “ Yên Nghỉ ”, rồi anh làm bài “ Vĩnh Biệt Nguyễn Hùng Tâm ”, một ngừơi bạn hải quân cùng khóa 20 Hổ Cáp:

“... Bên anh em bạn làm chim bay trứơc
Hảnh diện khổ đau mang đầy nghiệp dĩ
Giữa ngày về sao vĩnh viễn ra đỉ
Trong uất nghẹn bao bạn bè thương tiếc
Khuya hôm nay trên vòm sao Hổ Cáp
Một ngôi cao chợt tắt giữ đêm đen... ”

Cát Biển là nhà thơ với nhiều tình thơ du dương. Như nhiều thi nhân, thi hữu khác, Cát Biển không ra ngoài thông lệ trải lòng qua những áng tình thơ lãng mạn. Tuy nhiên tình thơ Cát Biển khi rất khép nép, kín đáo, khi gợi cảm qua ngòi bút, anh dùng ý thơ thanh cao để diễn tả sự yêu thương, nhung nhớ rất tế nhị: Tôi xin dẩn chứng bài “ Ngừơi ơi ” nói lên tâm trạng yêu đắm đuối, yêu nông nàn như :

“... Ngừơi ơi, còn đây tim và lý trí
Tim mất tầm nhìn trí rối tang thương
Lời vọng kia không thể cảm đời thừơng
Nghe vụn vỡ đỉnh tinh cầu trân quý

Ngừơi có nghe chăng một tầm tay cứu rỗi
Nơi bờ môi chờ đón nụ thương yêu
Ai mở trói cho ta hong tội lỗi
Phăng dây thừng kẻ sắp đuối ngàn khơỉ... ”

Tôi thích bài “ Thuở Vào Ðời ” vì anh nói lên một hành trang bắt đầu những trĩu nặng tâm tư khi vừa lớn, từ giã sân trừơng, phấn bảng, sách đèn, từ giã áo trắng hồn nhiên cho cuộc chiến binh đao, rồi ý thơ lại nhẹ nhàng ấp ủ mối tình đầu dâng bờ môi men cay chất đắng:

“... Anh ra đi gói theo hành trang nhỏ
Ấm quê hương thương mấy giọt lệ chào
Cửa xe cuối đời học sinh áo trắng
Khép kín khung trời thơ mộng xuyến xao

Từ vùng hồn nhiên, cuồng điên giông bảo
Mê tỉnh cuộc đời tìm bao mãnh hư hao
Bởi hôm tuổi mơ ngừơi cho men đắng
Gió buốt bao mùa nhớ tửơng giấc chiêm bao... ”

Rồi nhớ về một mối tình cũ ở bên kia bờ đại dương trong bài “ Nhánh Sông Phiền Muộn ”:

“... Ngừời bên kia bờ sông xa thẳm
Mãi nhớ ngừơi ta chờ tay ấm
Mơ tiếng cừơi ru hồn bừng say
Mãi nhớ ngừơi, nhánh sầu chia sông... "

Thơ tình Cát Biển rất nhẹ nhàng, bóng gió như thanh âm sóng chiều dào dạt tâm tư, hãy nghe bài “ Vì Em ”:

“ Vì em đó anh hong mơ vào lụa
Trải tơ tằm từng bứơc lối em qua
Nhẹ chân nhé vì mơ anh sẽ úa
Em có nghe trùng khơi sóng mù xa... ”

Mưa đêm thanh thoát khúc yêu đương bên nhau, mưa đêm nghe tiếng cung đàn réo rắt, mưa đêm để đôi tình nhân vịn dấu thiên đàng ái ân, tất cả yêu thương đó đựơc khéo léo mô tả trong bài “ Mưa Ðêm ”:

“Ðêm nghe tiếng bụi ngàn
Ðêm hoang gió luồng ngang
Ðêm bão nổi cung đàn
Ðêm như tiếng thở than

Xin hương ngát rộn ràng
Trong hơi ấm mộng đan
Tay vịn dấu địa đàng
Cho ta thỏa trần gian... "

Thơ Cát Biển vốn ứơt át tâm hồn ngừơi đọc từ nứơc sông phẳng lặng, nứơc biển nhấp nhô đến nứơc mưa giá buốt tâm tư trong chuỗi ngày cô đơn, ta hãy cùng nghe bài “Bài Thơ Cho Ngừơi” với cơn mưa tình ái dâng ngập nỗi lòng, rồi mong chờ đò ngang đem tình chung lối:

“ Mưa chiều nay đừơng trần sao ngút ngàn
Em miền mơ còn ta bên hữu hạn
Sông ngàn đưa đời ta hai cửa mộng
Có đựơc chăng nhập nhánh chảy chung giòng
...
Mưa chiều nay đừơng về mưa nhỏ hạt
Em bên kia cội nguồn bờ khao khát
Trôi chuyển đời tìm mê trong bỉ ngạn
Có gặp chăng dẫu một chuyến đò ngang?... "

Cát Biển thố lộ một mối tình mùa thu năm cũ, bén gót theo ngừơi tình trong nỗi niềm say đắm, thơ ngây trong bài
" Tôi Cất Mùa Thu ":

“... Tôi cất ngu ngơ mớ khờ dại
Ngây ngô ngày vụng gót bên ai
Rừng rú cho yên lòng trăn trở
Và những đam mê chẳng quản nài
...
Tôi ứơp mùa thu chuyển cuộc đời
Thu vàng chợt bắt ánh sao rơi
Cho tim dậy sóng hương tình thắm
Ngày suối khô hanh ngọn nứơc trơi... ”

Nụ hồn nhiên của tình yêu giăng đầy gối mộng, nâng niu bờ thương nhớ, thổn thức nỗi lòng say với ngừơi, Cát Biển lại viết tiếp trong bài “ Nụ Hồn Nhiên ” như sau:

“ Một chiều vàng ta ghé bến cô liêu
Hong hồn nhiên trong nắng ráng mây chiều
Rồi một tối nhện giăng đầy gối mộng
Nghe thì thầm nhịp thở của thương yêu ... "

Một mai bình minh gọi nhớ ru tình thức giấc, tạ ơn em gợi nhớ mối tình trong trắng như màu tuyết phủ, những âm điệu trữ tình trong bài “ Rừng Hoang Chợt Thức " đã được nhạc sĩ Vũ Thư nguyên phổ nhạc như sau:

“... Trong cây lá nghe mùa đông chợt thức
Từ ven đồi nắng hạ chiếu hoa đăng
Anh vựơt tuyết qua trầm kha lưu vực
Tạ ơn ai lay thức giấc nhọc nhăn... ”

Khi yêu nhau ngừơi thi sĩ tạc chân dung ngừơi mơ trong giấc mộng, họa hình hài ngừơi yêu trong nỗi nhớ, Cát Biển vẽ chân dung ngừơi tình trong bài “ Ngừơi Vẽ Chân Dung ”:

“Anh tạc chân dung ngừơi
Xanh tóc liễu dòng sông
Hồng môi trăng đón mộng
Ngọc biếc mắt thu phong
...
Anh vẽ chân dung tình
Trắng mây trời biền biệt
Tím chiều hoang tha thiết
Vàng hoe bờ trăng khuyết... ”

Dòng suối yêu đương quyện tình tơ liễu, bên bờ công viên xưa hò hẹn vẫn hiu quạnh, suối vẫn ru màu nhớ, vẫn đợi chờ như nỗi nhớ nhung khôn nguôi của những vần thơ “ Em Có Về Dòng Suối ":

“ Em có về bên dòng suối cũ
Trôi nhánh hồn một chút vấn vương?
Thăm lại gốc tàn cây cổ thụ
Tìm bóng ngừơi thoáng bụi gió sương
...
Em có ghé về bên dòng suối
Lay sóng tình một chút hồi sinh
Nghe róc rách hồn đau của tuổi
Hơi thở mòn thổn thức khôn nguôi... ”

Ngừơi thi sĩ yêu đam mê, trong khi cuộc đời lại lắm ê chề, khi lệ buồn chia ly cuối ngỏ, vẫy tay chào tiển biệt mối tình xưa:

“... Cho ta nhé nụ hồng hoang hé nhụy
Lối đi về hương gấm mộng ngất ngây
Chân gót ngọc thướt tha men cành liễu
Mắt hồ thu xoa dịu kiếp lưu đày... ”

Và vẫy tay lần cuối chào buồn lệ chia ly trong bài “ Ðêm Giã Biệt ”:

“Vùng hoang dại sông muộn phiền chảy siết
Ðêm giã từ đau ngấn lệ chia ly
Ðôi mắt đọng gương hồ thu diễm tuyệt
Em giăng sầu vương mắc bứơc ngừơi đi ...”

Vì khuôn khổ giới hạn của bài viết, tôi muốn tạm kết thúc bài viết này ở đây, mặc dù nguồn thơ Cát Biển còn quá dồi dào về lựơng, quá phong phú về phẩm. Lời cuối tôi xin hân hạnh đựơc giới thiệu thi ca Cát Biển đến với tất cả quý vị yêu thơ như một tâm tình từ ngừơi thi sĩ của đất Bình Thuận đã trải rộng tấm lòng đối với quê hương và văn hóa Việt Nam.

Ghi chú: Ðể có ấn bản copy của thi tập " Trùng Khơi Sóng Vỗ "
quý vị có thể liên lạc với Cát Biển về:


Việt Hải