Nhà trọ của công ty là một ngôi biệt thự nằm trong một khu cư xá dọc bờ biển, cạnh khu du lịch khách sạn Hyatt, có hàng rào lưới sắt bao quanh. Xe cộ ra vào một cổng duy nhất có nhân viên bảo vệ ngày đêm. Các cổng phụ dân cư xá có thể dùng, nhưng phải báo bảo vệ trước để mở khóa bằng điện. Mỗi cổng phụ đều có máy thu hình. Đây là một cách công ty tiết kiệm chi phí, mà cũng để tránh phiền toái cho nhân viên công tác tại hòn đảo nhỏ nầy. Phòng Nhân viên công ty dặn dò kỹ lưỡng là, khi công tác Puerto Rico, đi đâu cũng phải có cặp, nếu có xảy ra tai nạn hay rắc rối chi thì làm mọi cách về Mỹ ngay, việc thu xếp tại địa phương công ty có người lo. Vì thế mà mấy năm nay Tâm chưa hề phiêu lưu một mình ra khỏi khu cư xá và Hyatt. Nếu muốn tắm biển, tập thể dục, thì đi bộ hoặc lái xe sang khu Hyatt. Nơi đây Tâm có ngụ vài lần mỗi khi nhà trọ của công ty không còn phòng trống, nên nhân viên bảo vệ biết mặt, cho ra vào tự do.

Theo luật thì Puerto Rico không có bãi biển tư. Bãi nào cũng thuộc công cộng nhưng dân địa phương khó lọt qua lưới bảo vệ mà thụ hưởng những bãi sạch và đẹp như bãi Dorado của khách sạn Hyatt. Tâm đổi ý định, không sang khu Hyatt tập thể dục mà đi bách bộ ở bãi của dân địa phương, tò mò muốn biết họ sinh hoạt ra sao. Ông gác cổng, khi biết ý định của Tâm, dặn dò:

- Cẩn thận nghe, señor .⁴ Đừng đi đâu xa.

Tâm lần ra bãi. Cũng cát trắng, cũng hàng phi lao và dừa, nhưng sao nó xơ xác. Bãi biển vắng, lác đác vài nhóm đàn ông, đàn bà, áo quần sơ sài, mấy đứa trẻ trần trùi trụi chạy quanh. À, thứ ba chứ phải là cuối tuần đâu mà đông người. Tâm ngồi xuống một hòn đá, hướng mắt ra biển xa tít, từng đợt sóng vỗ, từng cơn gió thổi vào mặt, những cơn gió nóng và mặn mà, không lạnh và rát buốt như gió Minnesota. Tâm nhận ra một nét quen thuộc nào đó. Phải rồi, những cơn gió nóng, những con người nghèo nàn, cây cỏ xác xơ sau bao năm chiến tranh. Hình ảnh quê hương xa vời, bên kia trái đất, hiện lên trong tâm khảm. Tâm tự hỏi sao người Mỹ đến đâu là cao ốc mọc lên như nấm, đường xá mở mang nhưng cũng không đủ cho xe chạy, dân thì đổ xô về thành thị kiếm ăn đông đúc. Nhưng nấp sau bề ngoài phồn vinh đó là những tệ đoan xã hội, trôm cắp, hút sách, đĩ điếm … Đi xa thành phố một chút, dân vẫn nghèo. Puerto Rico giống Việt Nam nhiều chỗ - Dân chuyên nghề nông và chài lưới trước khi trời xui đất khiến trở thành một nhượng địa của Mỹ, rồi tiền đồn của thế giới tự do vì nằm cạnh Cuba. Nếu Fidel Castro không bắt tay với Sô Viết thì còn lâu Mỹ mới bỏ công bỏ của đến giúp mở mang chống nghèo đói. Ôi, chuyện nhân tình thế thái. Dân đảo hiền lành, quanh năm ca hát và … làm tình, không biết chiến tranh. Biết đâu đó là cái phước của họ. Nhưng những người không biết đuổi theo làn sóng mới, còn bám vào cuộc sống đơn giản của dân đảo, họ phải sống cuộc sống rách rưới thế à? Tâm cảm thấy thương hại cho họ.

Một giọng ca khàn khàn tiếng Tây Ban Nha kéo Tâm trở về với thực tại. Tiếng ca phát từ một ông Puerto Rican ⁵ trạc ngoài 50, da sạm đen, tóc xoắn, đi chân không, mặc quần đùi, áo nhà binh cũ kỹ, vai mang một lưới cá. Ông đi về hướng biển, dứt tiếng hát, dừng chân, móc túi lấy ra một điếu thuốc lá, quẹt lửa, bập vài hơi, rồi từ từ lội xuống biển. Khi nước vừa đến cạp quần, ông dừng lại, sửa soạn rồi tung lưới. Hết nửa điếu thuốc, ông kéo lưới lên quan sát. Không có cá, lại tung lưới. Cứ thế. Đều đặn. Đôi khi ông đi chục bước về hướng khác, rồi lại tung lưới . . . Cứ thế. . .

Mặt trời đã lặn xuống đụng chân trời xa xăm. Ánh nắng còn vàng nhưng nhuộm dần sang cam sẫm. Bóng người đàn ông chài lưới đen và in rõ trên nền trời. Kìa, hình như cái chuổi tung và kéo lưới của ông ta đã bị đứt đoạn. Ông túm lưới, kéo lếch thếch về phía bãi biển.

Tâm tò mò, muốn biết ông già Puerto Rican lưới được loại cá gì và có to không, nên chạy đến, chờ ông ra khỏi những con sóng nhỏ còn quấn lấy chân, và hỏi làm quen.

Ông già Puerto Rican không trả lời, đưa ra một con cá to bằng bắp đùi, còn cọ quậy trong lưới.